De allereerste NS-wandeling

15 May 2014

Jacobus Craandijk“Het station Markelo ligt eenzaam en verlaten te midden van uitgestrekte, voor een deel nog onbebouwde velden, waar het oog maar hier en daar een enkele woning ontwaart. Van het overoude, in onze kerkgeschiedenis belangrijke dorp, waaraan het station zijn' naam ontleent, ziet gij schijn noch schaduw.”

Dit schreef wandelpionier Jacobus Craandijk in 1874 toen hij uitstapte op het station van Markelo. Tussen 1874 en 1888 verschenen de acht delen van zijn Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Craandijk, in het dagelijks leven doopsgezind predikant in Rotterdam, gaf met zijn prikkelende verslagen de aanzet voor het wandeltoerisme in Nederland.

En de 'wandelende dominee' mag met terugwerkende kracht ook gezien worden als de bedenker van de NS-wandelingen. Al in het eerste deel van zijn Wandelingen beschrijft hij een tocht in de omgeving van Diepenheim, waarbij hij slim gebruik maakt van de mogelijkheden die de trein hem biedt: “Wij verlaten den trein aan 't station Markelo, om straks van 't station Goor met eene volgende gelegenheid verder te reizen.”

De spoorlijn van Zutphen naar Hengelo werd in 1865 aangelegd door de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, een van de voorlopers van de Nederlandse Spoorwegen. Het stationsgebouw van Markelo bestaat nog altijd, treinen stoppen er al lang niet meer. Het station van Goor bestaat nog wel, en is vandaag de dag het beginpunt van de tweedaagse NS-wandeling Markelose Berg.

Het eerste deel van de route gaat ongeveer gelijk op met de tocht van Craandijk, zij het in tegengestelde richting. Aan het einde van zijn wandeling noteerde hij: “"Wij zijn ook reeds op het Weldam, en vandaar naar het station te Goor is de afstand niet groot. Daar vinden wij den spoortrein weder en daar eindigen wij onze wandeling.” De pionier van het Nederlandse wandeltoerisme had al in de gaten dat wandelen en treinreizen een ideale combinatie is.

Schrijver/journalist Flip van Doorn treedt de komende tijd in de voetsporen van Jacobus Craandijk. In de maanden juli en augustus verschijnen zijn wandelverslagen als feuilleton in dagblad Trouw: www.jacobuscraandijk.nl.

Steun ons