Samenvatting: barrièrewerking van lijninfrastructuur

Samenvatting CROW-publicatie nr. 299: Barrièrewerking van lijninfrastructuur.
Door de aanleg van spoorlijnen, waterwegen en wegen voor het autoverkeer ontstaan barrières in het fijnmazige netwerk van wegen en paden voor het langzaam verkeer. De gevolgen hiervan staan steeds meer in de belangstelling.

CROW

Het CROW, kennisplatform voor onder andere infrastructuur, biedt in publicatie 299 een praktisch naslagwerk over de barrièrewerking van lijninfrastructuur. De barrièreproblematiek wordt beschreven en er worden handreikingen gedaan om barrières te voorkomen of weg te nemen.

Definitie barrière

Een infrastructurele barrière is gedefinieerd als een weg, waterweg of spoorweg die, afhankelijk van aard en gebruik, een fysieke hindernis vormt voor fietsers en voetgangers die behoefte hebben dit element te kruisen.

Samenhangende netwerken

De netwerken voor langzaam en gemotoriseerd verkeer hebben elk andere kenmerken en eisen. De beide netwerken zijn complementair; ze maken een gebied bereikbaar en toegankelijk.

Het gemotoriseerd verkeer eist een robuust betrouwbaar hoofdwegennet met zo min mogelijk kruisingen uit het oogpunt van veiligheid en doorstroming. Het langzaam verkeer vraagt een fijnmazig, aantrekkelijk en veilig netwerk. Barrières kunnen ontstaan op die locaties waar beide netwerken elkaar 'kruisen'.

Gevolgen barrièrewerking

De gevolgen van een barrière worden soms bewust ingecalculeerd, soms echter als onbedoeld neveneffect gesignaleerd:

  • verminderde oversteekbaarheid, intensivering verkeerssoorten op gebundelde oversteekplaatsen
  • vergroting verkeersonveiligheid, afname sociale veiligheid                   
  • extra inspanning, noodzakelijke omweg, toename verplaatsingsafstand
  • vermijden van een route, keuze ander vervoermiddel

Oorzaken en gevolgen worden nader beschreven in een apart hoofdstuk.

Duurzaam Veilig

Het verkeersveiligheidsbeleid is gebaseerd op de visie Duurzaam Veilig. Wegen zijn gecategoriseerd: stroomwegen (zoals autosnelwegen), gebiedsontsluitingwegen (zoals provinciale wegen) en erftoegangswegen (zoals lokale wegen). In de publicatie worden de effecten van dit beleid op het langzaam verkeer beschreven: doorstroming krijgt voorrang, te kleine verblijfsgebieden, aanleg nieuwe verkeersaders, verminderen oversteeklocaties en het opheffen van koude oversteken.

Verbetering veiligheid overwegen

Het overwegenbeleid dat wordt uitgevoerd door ProRail voorziet in een 'nee, tenzij-principe'. Een belangrijk element daarin is dat geen overwegen (meer) worden opgeheven met een recreatieve functie tenzij analyse aantoont dat het grote veiligheidsrisico's met zich mee brengt. De procedure om barrièrewerking tegen te gaan wordt beschreven: bij voorgenomen sluitingen wint ProRail altijd advies in bij recreatieve belangenorganisaties.

Mate van barrièrewerking

Wanneer sprake is van een barrière hangt af van:

  • passagebehoefte
  • doorsnijding van routes
  • passeerbaarheid

Maaswijdte

Als richtlijn is zijn maximale maaswijdten voor het netwerk van langzaam verkeer:

gebiedmax. maaswijdte netwerk langzaam verkeer
binnen bebouwde kom    <  500 meter
stads-/dorpsrand<1.000 meter
buiten bebouwde kom<1.500 meter


Deze richtlijn wordt in verband gebracht met de geschatte omweg voor de verschillende langzaam verkeersdeelnemers.

Praktische instrumenten

In de publicatie worden verschillende praktische instrumenten gepresenteerd. Op basis van een schema kan bepaald worden hoe groot de kans op barrièrewerking is bij de verschillende lijninfrastructuren. Een checklist helpt om na te gaan hoe groot de barrière voor het langzaam verkeer is. Op basis van een afwegingsschema wordt in stappen aangegeven wat de beste oplossingskeuze is.

Oplossingen

De publicatie gaat uitgebreid in op de verschillende oplossingen: voorkomen of wegnemen van barrière of het ondertunnelen of overbruggen van de barrière. Diverse oplossingen worden beschreven en toegelicht en er wordt nader ingegaan op de type barrières (weg, water, spoor). Tot slot worden in vier pagina's handreikingen gegeven voor het voorkomen en oplossen van barrières.

Wandelnet en barrièrewerking

Wandelnet heeft in de werkgroep een bijdrage geleverd aan de totstandkoming van de publicatie van het CROW. Wandelnet komt op voor de belangen van wandelaars en legt grote prioriteit bij het voorkomen van barrièrewerking en het streven naar samenhang in het netwerk voor langzaam verkeer.

Voor wie

De publicatie is zowel bedoeld voor beleidsmakers, bestuurders en belangenbehartigers ter visievorming als ook voor verkeerskundigen en adviseurs die zoeken naar praktische oplossingen. Het is een onderwerp dat op zowel nationaal als lokaal niveau speelt en waar verschillende disciplines samenkomen: mobiliteit, veiligheid, recreatie, leefbaarheid en langzaam verkeer.

Steun ons