Het ontstaan van de wandelgids
Een groot aantal van onze wandelgidsen gaat al heel wat jaren mee. Toch blijven ze geliefd onder wandelaars en worden ze regelmatig herdrukt en aangepast naar de actualiteit. Hoe verliep het proces van idee naar verwezenlijking? Een terechte vraag als je bedenkt dat we in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw nog niet de beschikking hadden over de mogelijkheden van de computer en internet. Ik interview Rob Wolfs, routemaker en betrokken bij menig wandelgids van het eerste uur en Johan de Jong, markeerder en eerste padcoördinator van Streekpad Nijmegen.
Cover 1e druk Streekpad Nijmegen (1994) en cover 4e druk Rijk van Nijmegen (2025) © Wandelnet
Het idee
We bekijken eerst het idee van de Streekpaden. De wit-rode Lange-Afstand-Wandelpaden waren al behoorlijk ingeburgerd, maar regionaal bleken er ook ideeën voor meerdaagse wandelingen. De initiatieven hiervoor kwamen vaak van het Recreatieschap, dat ook de nodige financiën inbracht. Het schap kende het gebied als geen ander en kwam met suggesties voor een traject. Omdat onlangs het Streekpad Rijk van Nijmegen (voorheen Streekpad Nijmegen) opnieuw is uitgegeven, nemen we deze als voorbeeld. Het concepttraject voorgesteld door het Recreatieschap bevatte de belangrijkste kenmerken van het gebied: belangwekkende historie, een rivierenlandschap en de stuwwal. Voor een wandelgids heb je niet alleen een aantrekkelijke omgeving en een verhaal nodig, maar ook infrastructuur en voorzieningen. 
Zwart-wit kaart in 1e druk Streekpad Nijmegen (1994) © Wandelnet
Stafkaarten
Wanneer de nodige goedkeuringen door partijen zijn verleend, wordt een padwerkgroep samengesteld en kan het werk beginnen. Met eerst van die onhandige grote stafkaarten van 1:25.000, uitgespreid over de grond. De delen van het voorgestelde traject worden zorgvuldig onder het kopieerapparaat gemanoeuvreerd zodat de rondwandeling met rood potlood ingetekend kan worden. En dan op pad. Is alles de moeite waard? Zijn er aanpassingen nodig? Moet er nog met eigenaren worden afgestemd over passage? Maar uiteindelijk staat de route vast en kan het tekstueel vastleggen en markeren beginnen. Terwijl de markeerders bezig zijn is er nog het nodige aan bureauwerk te verrichten voordat er sprake kan zijn van een volledige wandelgids. Met enige nostalgie refereert Rob Wolfs naar het vele fysieke plak-en knipwerk van teksten voordat het gemak van WordPerfect eind jaren tachtig zijn intrede deed.
Zoek de verschillen
Neem je de eerste druk van Streekpad Nijmegen ter hand en vergelijk je die met de nieuwste uitgave van Streekpad Rijk van Nijmegen, dan valt al snel op dat niet alleen de titel is veranderd. Onmisbaar in elke wandelgids zijn de routebeschrijvingen en de achtergrond van het gebied. Dat is dan ook niet veranderd. Wat dan wel?
- In de eerste gids zijn de stafkaarten nog zwart-wit. Nu zijn ze full color.
- Geen details meer over buslijnen en tijden in de nieuwere exemplaren. De wijdverbreide apps op smartphones met aansluiting op internet bieden altijd realtime de meest recente data.
- Werden in vroegere gidsen nog suggesties gedaan voor overnachtingsmogelijkheden, in de nieuwere wandelgids zal je die niet meer vinden.
- De lijst met 'eten en drinken onderweg' is niet meer opgenomen, want snel verouderd. Ook achterhaald door moderne hulpmiddelen.
- Het overzicht met afvaarten van de pontjes: allemaal overbodig want de meest recente informatie vind je op je telefoon.
Verschil tussen oud en nieuw © Wandelnet
Collectorsitem
Wist je dat er mensen zijn die de wandelgidsen verzamelen? Dat is eigenlijk ook helemaal niet vreemd want ze zien er prachtig verzorgd uit. En er zit een bult werk in nog voordat er maar één stap door de wandelaar is gezet! Misschien is dat nog wel het meest opmerkelijke: de wandelaar realiseert zich niet wat er zoal komt kijken bij het maken, maar ook het onderhouden van onze paden.
Petje af voor al dat werk!
