Wandelnet-webinar over 'Wandelkwaliteit in het Omgevingsbeleid' een succes
Op maandag 9 december vond de webinar ‘Wandelkwaliteit in het Omgevingsbeleid’ plaats. Met bijna 70 enthousiaste deelnemers was de webinar goed bezocht en kon er met elkaar in gesprek worden gegaan over de bestaande kansen en uitdagingen.
Opengesteld voor wandelaars © Ad Snelderwaard
In de webinar presenteerde Cas van Hardeveld (Wandelnet) een sneak preview van de brochure "Wandelkwaliteit in het Omgevingsbeleid", die begin 2025 wordt gepubliceerd door Wandelnet. Het doel van de brochure is om handvatten te bieden voor het verbeteren van wandelkwaliteit binnen het kader van de Omgevingswet en het bredere omgevingsbeleid. De Omgevingswet biedt, door haar brede focus, onder meer nieuwe kansen voor het integreren van wandelen als onderdeel van gezondheid, sociale cohesie, duurzaamheid en mobiliteit.
Waarom is wandelen belangrijk?
Wandelen biedt tal van voordelen, zoals een positieve invloed op gezondheid en welzijn, een duurzame mobiliteitsvorm, bijdragen aan vergroening van de leefomgeving, versterking van sociale cohesie en economische voordelen, zoals het stimuleren van toerisme en lokale bedrijvigheid. De Omgevingswet moedigt een integrale benadering aan waarbij deze voordelen in beleid worden meegenomen.
Ontwikkeling van de brochure
De brochure is ontstaan vanuit een expertsessie in maart 2023, waaraan de gemeenten Zwolle en Rijssen-Holten, Routenetwerken Twente, adviesbureau Aveco de Bondt en Wandelnet deelnamen. Hierbij werden de kansen en uitdagingen voor wandelkwaliteit binnen de Omgevingswet verkend en toegepast op casussen in Zwolle (Herontwikkeling Kantorengebied Oosterenk) en Rijssen-Holten (Pelmolen Regge).
Wat is wandelkwaliteit?
Wandelkwaliteit omvat toegankelijkheid, veiligheid, aantrekkelijkheid en bruikbaarheid van wandelroutes. Belangrijke aspecten zijn: barrièrevrije infrastructuur, groene omgevingen, ontmoetingsplekken en het rekening houden met de behoeften van wandelaars. Belangrijk is hierbij onderscheid te maken tussen recreatieve en functionele verplaatsingen. Een goede wandelinfrastructuur draagt bij aan een gezonde, sociale en duurzame leefomgeving.
Mogelijkheden binnen de Omgevingswet
De Omgevingswet biedt instrumenten om wandelkwaliteit te verankeren:
- Omgevingsvisie: Overheden kunnen wandelen/lopen opnemen als onderdeel van beleidsterreinen zoals gezondheid en mobiliteit, of als eigenstandig thema.
- Omgevingsplan: Regels voor de aanleg en instandhouding van wandelroutes kunnen expliciet worden opgenomen.
- Omgevingsprogramma’s: Specifieke projecten kunnen wandelkwaliteit bevorderen door wandelen/lopen als thema mee te nemen.
Presentatie van Birgit Cannegieter – Gemeente Utrecht
Birgit Cannegieter deelde hoe de gemeente Utrecht wandelen/lopen niet alleen als mobiliteit maar ook als een sociale, recreatieve en klimaatadaptieve activiteit beschouwt. Utrecht benadrukt het belang van lopen vanaf de voordeur, waarbij wandelaars en voetgangers via netwerken van (bij voorkeur) groene routes gemakkelijk toegang hebben tot het openbaar vervoer en andere voorzieningen (Groene Ommetjes). De stad werkt met een integrale benadering van loopruimte, waarbij routes aantrekkelijk en inclusief moeten zijn voor diverse groepen, zoals ouderen en kinderen. Daarnaast is er een focus op het verbinden van uiteenlopende beleidsdoelen en ambities rond verschillende thema’s, waarbij de uitvoering pragmatisch wordt aangepakt via o.a. bestaande projecten. De aanpak in Utrecht zorgt ervoor dat wandelen/lopen wordt geïntegreerd in het bredere stedelijke beleid, met oog voor inclusiviteit en diverse doelgroepen.
Presentatie van Arnoud van de Vrugt – Gemeente Epe
Arnoud van de Vrugt presenteerde de aanpak van de gemeente Epe op het gebied van het wandel- en loopbeleid. Epe hanteert een sterke focus op participatie, waarbij bewoners en belangengroepen actief worden betrokken bij het beleid. De gemeente streeft ernaar lokaal lopen en fietsen als de belangrijkste vormen van mobiliteit te stimuleren. Epe integreert wandelen/lopen als onderdeel van breder beleid, zoals onderwijs, sport, sociaal beleid, en duurzaamheid. De gemeente richt zich tevens op het beheer van natuurgebieden, waarbij de balans tussen recreatie en natuurbehoud centraal staat. Ook innovatie speelt een rol in Epe, bijvoorbeeld met vlonderpaden en rolstoeltoegankelijke routes. De aanpak zorgt ervoor dat wandelen/lopen een prominente plaats krijgt in het beleid van de gemeente.
Conclusies en aanbevelingen
De presentaties toonden aan dat wandelkwaliteit essentieel is voor zowel de fysieke als sociale structuur van steden, dorpen en het buitengebied. De Omgevingswet biedt tools zoals omgevingsvisies, -plannen en -programma’s om wandelkwaliteit te borgen. Er wordt aangeraden om bestaande instrumenten, zoals de Routedatabank, te gebruiken voor het borgen van de wandelkwaliteit en samenwerking tussen verschillende stakeholders, zoals overheden, adviesbureaus en ontwikkelaars, te versterken. Utrecht en Epe illustreren met hun beleid hoe wandelkwaliteit kan worden geïntegreerd in de bredere stedelijke en gemeentelijke context, waarbij wandel- en looproutes niet alleen als mobiliteitsinfrastructuur, maar ook als sociaal, recreatief en duurzaam element worden gezien. De brochure van Wandelnet kan een nuttig hulpmiddel zijn om dit beleid en de wandelkwaliteit verder te verankeren.
