Een wandeling langs de Limes van het Romeinse Rijk - Etappe 1
‘Tot hier en niet verder’, was de grens van het Romeinse Rijk. ‘Vanaf hier en verder’, gaan wij wandelen langs die grens van het Romeinse Rijk. Het is 1 maart en Gert en Betty lopen de 1e etappe van het ruim 300 km lange Romeinse Limespad (LAW16). Een wandeling van een kleine 15 km van Katwijk aan Zee naar de grens van Leiden, de Leidse Hout.
Kunstwerk Kala's Toren: een herinnering aan de Romeinse vesting 'De Brittenburg' © Gert Nonnekes
We zijn niet de enige die vandaag beginnen. Een ander koppel zoekt het begin. Die hebben wij al gevonden. Het bord aan het weggetje verteld het ons. Zij gaan vast lopen. Oeps, mevrouw struikelt over de stoeprand. Gelukkig, niks ernstigs. “Dag, we komen elkaar vast nog tegen!’ “Ja, dat zou zomaar kunnen. Succes!” We hebben ze niet meer gezien…
Ik maak nog wat foto’s van de informatieborden en het kunstwerk ‘Kala’s Toren’. Een herinnering aan de Romeinse vesting ‘De Brittenburg’. Dat lag verderop in zee aan de monding van de Rijn ter bescherming van Lugdunum, het huidige Katwijk. In 1520 werden bij een storm de ruïnes zichtbaar. Verder weet men eigenlijk niet veel. Voor de Limescoop moeten we nog een keertje terug. Die staat er van 1 april tot 1 oktober…
De Peutingerkaart
De zuidwesten wind is fris, maar het zonnetje schijnt. Een prachtige wandeldag. Die begint langs de boulevard over het kronkelig aangelegd pad door de duinen. Tot de kerk waar we Katwijk in wandelen.
Een replica van de Peutingerkaart in het Katwijks Museum © Gert Nonnekes
Het is zondag. Het is stil, alles is dicht. Tot de kerk uitloopt… Het Katwijks Museum gaat vandaag om 12.00 uur open. Een half uurtje wachten. We willen de replica van de Peutingerkaart zien! De kaart waar de gehele Romeinse grens op is vastgelegd. Grappig, acht kaarten in één rechte lijn. Van de Noordzee tot de Nijldelta en verder Azië in. Fantastisch om te zien! Het paneel met vragen nodigt uit. Via een scherm vertelt een ‘Romein’ of het antwoord goed is… Op zolder nog wat opgegraven spullen. Tot slot een stempel in ons Limes Paspoort.
De wandelroute leidt ons door de duinen van het ‘Hollands Duin – Berkheide’ naar de nieuwe woonwijken van Katwijk. Over schelpenpaden, langs watertjes. Het viaduct was afgesloten door de werkzaamheden aan de N206. Jammer, geen routeaanpassing. Google Maps biedt uitkomst.
Wandelen door de duinen van het Hollands Duin – Berkheide © Gert Nonnekes
Na een stukje door het oude Katwijk, is het tijd voor koffie. Bij ‘De Buuren’ naast ‘De Roskam uit 1560’ maken we een welverdiende tussenstop.
Waardevol museum in Valkenburg
Valkenburg wacht! Dat bereiken we met een voetveer. Even op het belletje drukken en 70 eurocent p.p. bij de hand houden. Pontbaas Ferdinand vertelt ons op het korte tochtje over de Oude Rijn over het wel en wee van het pontje: van met de hand voorttrekken tot nu elektrisch. Het bord bij het oude pontje en het kubusbord vertelt ons nog meer. Ook over de Romeinse tijd. “Dag Ferdinand! En bedankt hè!
Richting het Torenmuseum schitteren de bronzen doppen op straat in de zon. Doppen die de contouren aangeven van het Castellum. Het lag op een terp. Nu het Castellumplein met het Torenmuseum, onze tweede Romeinengerichte stop.
In het Torenmuseum © Gert Nonnekes
Hartelijke ontvangst door de museumvrijwilligers Gerrit en drie dames. Voor 2 euro per persoon mogen we naar binnen. Gerrit gaat ons voor naar boven. Over twee verdiepingen verspreid mooie en uitgebreide info over het Romeinse fort wat hier ooit stond in Praetorium Agripponae, zoals Valkenburg vroeger heette. Ook over het leven en de Limes en de wegen. Gerrit is super enthousiast. “Weet u, ze konden pas opgravingen doen na de Tweede Wereldoorlog, toen Valkenburg totaal plat gebombardeerd was!” We krijgen weer een stempel in ons Limes Paspoort en een stukje hout van een paal waar de wegen mee werden afgebakend. Bijzonder!
De wandeling voert ons nog langs een plek waar een oude Romeinse weg is ‘nagebouwd’. Ziet er nu, met rondom al dat riet, verwaarloosd uit. Jammer! Misschien is het zomers mooier…
Door nieuwbouwwijken, parken en Oegstgeest bereiken we het eindpunt van de etappe. Het wordt kouder en donkerder. De bus komt er al aan. Gauw terug naar Katwijk en met de auto naar huis. Benen omhoog en opmaken voor de volgende etappe. We hebben er zin in!
Maar voor vandaag: ‘Tot hier en niet verder’.
Romeinen op de Uitkijk
Zijn de Romeinen écht niet verder geweest? Was de Rijn de uiterste grens? Nee! Ze kwamen helemaal tot in Velsen en bouwden daar twee forten. In Krommenie is een wachttoren opgegraven. In het Archeologiemuseum Noord-Holland, ‘Huis van Hilde’ in Castricum is tot 30 mei 2026 de tentoonstelling ‘Romeinen op de Uitkijk’ te zien. Erg leuk museum om te bezoeken!
Romeinen op de Uitkijk: tentoonstelling Archeologiemuseum Noord-Holland te bezoeken tot 30 mei 2026 © Gert Nonnekes
