^{Lopen in Arnhem stad © Martijn Baudoin}

Waarom loopbeleid?

Loopbeleid richt zich in de meeste gevallen niet enkel op de verplaatsing te voet, maar heeft ook te maken met de bredere inrichting van de openbare ruimte. Met goed loopbeleid wordt bijgedragen aan maatschappelijke ambities op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid, recreatie en welzijn, terwijl er ook slimme functiecombinaties te maken zijn. Dit is ook terug te zien in het landelijke beleid, waar in de eerder gepubliceerde Ontwerp-Nota Ruimte op verschillende punten de koppeling wordt gemaakt tussen onder meer ruimte voor lopen, een groene leefomgeving en voorzieningen dichtbij huis.

Het loopbeleid in de stadse gemeente Arnhem

Annemieke Molster, bestuursadviseur mobiliteit bij de gemeente Arnhem, werkt aan de uitvoeringsagenda die onderdeel is van het loopbeleid. Zij geeft aan dat beleid rondom lopen veel beleidsvelden raakt en dat het gaat om veel verschillende vormen van ‘lopen’: de utilitaire verplaatsing, de recreatieve wandeling, het spelen op straat en het verblijven in de openbare ruimte.

Voor de gemeente Arnhem ligt de focus vooral op kinderen en hun verzorgers in het kader van jong geleerd is oud gedaan. Daarnaast wordt de verbinding gemaakt met de Arnhemse kernwaarden, die zich vertalen in groen en lopen dat elkaar versterkt, het gebruik van kunst voor het verfraaien en stimuleren van wandelingen en het vieren van vrijheid door onder meer thematische wandelingen over de oorlog te organiseren.

Al deze uitgangspunten en ambities vallen uiteindelijk samen in drie paden, waaraan verschillende acties gekoppeld zijn:

• Pad 1
  Een loopvriendelijke inrichting van de stad, waarbij gestuurd wordt op voorzieningen op loopafstand met specifiek aandacht voor binnenstedelijk bouwen en OV-haltes. Hierbij wordt gewerkt met zowel een specifiek voetgangersnetwerk als een groen en recreatief netwerk als basis. Ook het realiseren van ontbrekende schakels, het verbeteren van de kwaliteit van voetpaden (o.a. toegankelijkheid en veiligheid) en het verbeteren van beheer en onderhoud zijn hier onderdeel van.
• Pad 2
  Het stimuleren van een loopcultuur. Hierbij wordt gericht op verschillende doelgroepen zoals kinderen (lopen naar school), kantoormedewerkers (lunchwandeling, lopend vergaderen), mensen die lopen om de gezondheid te verbeteren en natuurlijk de recreatieve wandelaars van zowel binnen als buiten de gemeente.
• Pad 3
  Het streven naar een lopende organisatie. Hierbij wordt gericht op het samenwerken over afdelingsgrenzen heen, het meenemen van toetsingskaders voor lopen als onderdeel van een beweegvriendelijke omgeving, kennisontwikkeling en -uitwisseling, meer zichtbaarheid op het looptoneel en het samenwerken met bewoners en ondernemers om lopen te stimuleren.

Annemieke geeft aan dat het stimuleren van lopen vooral ook vraagt om te pionieren en mensen mee te krijgen. Ze geeft aan veel in gesprek te gaan met andere afdelingen en actief kansen te identificeren waar de situatie voor lopen óók kan worden verbeterd. Daarnaast is budget om de loopmogelijkheden te verbeteren/stimuleren essentieel, in de gemeente Arnhem is er gelukkig op onderdelen al financiering beschikbaar.

Loopbeleid in de dorpse gemeente Renkum

Christiaan Ratering, beleidsadviseur verkeer bij de gemeente Renkum, vertelt over de wijze waarop er in een gemeentelijke context wordt gewerkt aan loopbeleid en heeft hier ook onderzoek naar laten uitvoeren. Interessant gegeven is dat in Renkum bijna de helft van de bevolking 65 jaar of ouder is en dat er sprake is van dubbele vergrijzing. Met het loopbeleid wordt daarom ingezet op het gezond en vitaal houden van inwoners, waarbij ook specifiek aandacht is voor kinderen en mensen met een handicap.

Het loopbeleid in Renkum maakt hierom gebruik van een brede definitie van de voetganger, waarbij iedereen die gebruik maakt van het voetpad, voor zover dit wettelijk mag, wordt meegenomen. Aan de hand van verschillende onderzoeksmethoden (o.a. literatuurstudie, groepsgesprekken, observaties en het combineren van databronnen) bleek het daarna mogelijk enkele conclusies te trekken voor het loopbeleid:

• Voor 83% van de inwoners geldt dat er een loopcultuur bestaat
• Bushaltes zijn nog onvoldoende toegankelijk
• Bijna 20% van de inwoners vermijdt plekken die voor hen fysiek en of mentaal belastend zijn, bijvoorbeeld vanwege verkeersdrukte, snelheid, de kwaliteit van stoepen en obstakels op trottoirs. 
• Meer dan een derde van de inwoners vindt dat kinderen niet veilig zelfstandig naar school kunnen lopen. Ruim de helft van hen noemt de auto als oorzaak (hard rijden en parkeren op trottoirs).

Mede naar aanleiding van deze resultaten wil de Gemeente Renkum de loopcultuur versterken, waarbij wordt gestreefd naar een inclusief systeem van voetpaden dat bijdraagt aan het in balans brengen van het mobiliteitssysteem en met bereikbaarheid voor iedereen. Er wordt op termijn hiërarchie aangebracht in voetgangersnetwerken en het voetgangersbeleid zal integreren in het beleid voor wegenbeheer en openbare verlichting. Dit zal echter stapsgewijs gebeuren, waarbij de Uitvoeringsagenda van de Mobiliteitsvisie leidend is, aangezien er ook rekening gehouden moet worden met de praktische uitvoerbaarheid en beschikbare financiën.

Wat zijn de tips voor mensen die hiermee aan de slag gaan?

Aan het eind van de webinar worden Annemieke en Christiaan gevraagd wat ze collega’s mee zouden geven die (nieuw) loopbeleid gaan ontwikkelen. Annemieke geeft aan dat het belangrijk is niet te veel in het mobiliteitsplan te blijven hangen en dat vooral ook de samenwerking met andere beleidsvelden moet worden gezocht. Christiaan geeft aan dat het belangrijk is een lange adem te hebben en mensen mee te nemen in de plannen. Zorg voor een duidelijk einddoel en maak vooral expliciet wat het mensen oplevert.

In het vervolg van 2026 organiseert Wandelnet nog twee webinars, op maandag 30 november en op maandag 21 december. Beide webinars vinden plaats van 10.00 uur tot 11.00 uur. Wil je op de hoogte blijven van onze webinars? Meld je aan via de button hieronder.

Download slidesOntvang webinar updates