5x wandelen in de herfst
Wanneer je aan de herfst denkt, denk je al snel aan vallende bladeren en de gele, rode en oranje kleuren in het bos, maar er zijn nog veel meer plekken in het land waar je mooi kunt wandelen in deze tijd van het jaar! Wat dacht je van een wandeling door de duinen of over de heide? Wij delen vijf mooie herfstwandelingen die je dit seizoen niet mag missen.

Een mooi geel gekleurde eik © Lea van Someren
1. Romeinse Limespad: Wageningen - Heveadorp
De meest bosrijke etappe van het Romeinse Limespad is etappe 13 ten westen van Arnhem. Je kunt hier de herfstkleuren goed beleven en bij vochtige omstandigheden zijn er vast wel paddenstoelen te vinden. Vanuit Wageningen loop je eerst door de uiterwaarden langs de Nederrijn, en dan langs de botanische tuin 'Belmonte'. Dit is lang een landgoed geweest tot het in de jaren '50 overging naar de Landbouwhogeschool die het als arboretum inrichtte. Al die verschillende boomsoorten in de tuin laten een heel scala aan herfstkleuren zien. Daarna ga je de Wageningse Berg op, waar het landgoed Oranje Nassau's Oord ligt, een landgoed met een verpleeghuis. De route maakt een uitstapje naar Kasteel Doorwerth dat te bezoeken is, behalve op maandag. Het volgende landgoed, Duno, ligt op de zuidelijke rand van de stuwwal die steil naar de uiterwaarden van de Rijn afloopt. Zo heb je prachtige uitzichten over het rivierengebied.
Het Romeinse Limespad is onlangs vernieuwd en er is een nieuwe gids verschenen.
- Lengte: 19,2 km
- Start- en eindpunt: Wageningen (haven) - Heveadorp (Westerbouwing)
- Type wandeling: Lange-Afstands-Wandelpad
- Markering: wit-rood van het Romeinse Limespad
Bekijk Romeinse Limespad etappe 13

Arboretum Belmonte © Ad Snelderwaard
2. Nederlands Kustpad: De Zilk - Haarlem
In de Amsterdamse Waterleidingduinen leven damherten die in deze tijd van het jaar hun bronsttijd hebben. De mannetjes proberen met gevechten en harde brullen de aandacht van de vrouwtjes te trekken. In het bezoekerscentrum 'De Oranjekom', waar de route langs komt, kun je hier meer over te weten komen. Je wandelt verder door de duinen bij Zandvoort en gaat dan de binnenstad van Haarlem in.
- Lengte: 21,5 km
- Start- en eindpunt: De Zilk - Haarlem (station)
- Type wandeling: Lange-Afstands-Wandelpad
- Markering: wit-rood van het Nederlands Kustpad 2
Bekijk Nederlands Kustpad 2 etappe 5
Kortere routes die alleen door de Amsterdamse Waterleidingduinen gaan zijn de natuurwandelingen De Zilk (17,2 km) en Zandvoort (11km). Deze wandelingen zijn niet gemarkeerd, dus gebruik daarvoor de gpx of de Wandelnet-app.

Damhert in de duinen © Ernst Koningsveld
3. Drenthepad: Beilen - Ruinen
Elk najaar vliegen miljarden vogels van hun broedgebieden naar hun overwinteringsgebieden in zuidelijker streken. Veel vogels volgen daarbij de kustlijn of grote rivieren, maar roofvogels zoeken juist grote open gebieden op, zoals heideterreinen. Op zonnige, relatief windstille dagen profiteren zij van warme, opstijgende lucht. Door te zweven op de thermiek kunnen ze makkelijk grote afstanden afleggen zonder al te veel te hoeven vliegen, wat veel energie bespaart. Zo'n gebied is bijvoorbeeld het Dwingelderveld in Drenthe, waar je met etappe 1 van het Drenthepad overheen loopt. Vanaf station Beilen kom je eerst in het kleinere Terhorsterzand en het afwisselende noordelijk deel van het Nationaal Park. Daarna ga je het weidse open veld op. De etappe eindigt in het brinkdorp Ruinen.
- Lengte: 21,6 km
- Start- en eindpunt: station Beilen - Ruinen (bushalte)
- Type wandeling: Streekpad
- Markering: geel-rood van het Drenthepad van Nivon Natuurvrienden
Tip: breng na het Dwingelderveld een bezoek aan het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten (met horeca, maandag gesloten).
Een kortere route van 8,6 km is etappe 10 van het Roots Natuurpad. Deze loopt niet dwars over het Dwingelderveld, maar er aan de oostkant langs. Daarbij heb je wel mooi uitzicht over het veld. De route is niet gemarkeerd, dus gebruik de gpx of Wandelnet-app.

Weids uitzicht op het Dwingelderveld © Henrie van Zoggel
4. NS-wandeling Elsterberg
Een zeer bosrijke wandeling is deze route over de Utrechtse Heuvelrug. Vanaf station Rhenen loop je eerst even naar de Nederrijn. Na de oude binnenstad ga je het bos in, waar je een groot aantal grafheuvels uit de Bronstijd vindt. Dan ga je de Elsterberg op, die samen met de Amerongse Berg tot de hoogste toppen van de Utrechtse Heuvelrug behoort. De bergen zijn ontstaan in de ijstijd toen een gletsjer grond en stenen voor zich uit duwde. Het heuvelachtige terrein zorgt voor mooie vergezichten. Na ruim 18 km kom je aan bij station Veenendaal-West.
- Lengte: 18,3 km
- Start- en eindpunt: station Rhenen - station Veenendaal-West
- Type wandeling: NS-wandeling
- Markering: wit-rood van het Trekvogelpad en geel-rood van het Utrechtpad, beide van Nivon Natuurvrienden
Bekijk NS-wandeling Elsterberg

Wandelen door het heuvelachtige terrein © Luuk Gijselhart
5. Lelystad: Bataviahaven - Natuurpark
Bezoek rond Dierendag 4 oktober een dierentuin, in dit geval een natuurrijk recreatiepark met diverse bedreigde en minder bedreigde diersoorten, namelijk Natuurpark Lelystad. De dieren lopen hier rond in grote gebieden, dus ze hebben veel ruimte. Er leven ook diersoorten die in Nederland gewoon in het wild voorkomen, zoals edelherten, wilde zwijnen en otters. Wandel eens een deel van het Rondje Lelystad, bijvoorbeeld van de Bataviahaven naar het Natuurpark, beide bereikbaar met de bus vanaf station Lelystad Centrum. Dit is ongeveer de helft van het Rondje, dat in totaal 42,5 km lang is. Het Rondje Lelystad is een dagwandeling van het Pionierspad.
- Lengte: ± 21 km
- Start- en eindpunt: Bataviahaven - bushalte Natuurpark Lelystad, Meerkoetenweg
- Type wandeling: halve rondwandeling
- Markering: wit-rood van het Pionierspad
Bekijk Dagwandeling C Pionierspad

Wilde zwijnen met jongen in Natuurpark Lelystad © Ernst Koningsveld