_{De Putse Moer, een van de vennen in het park © Ernst Koningsveld}

Grenspark Kalmthoutse Heide

Dit natuurpark ligt op de grens van Noord-Brabant en de provincie Antwerpen. Het is ingesteld in 2001 en heeft een totale oppervlakte van ongeveer 6000 hectare. Het Nederlandse deel heeft de status van Nationaal Park. In België is in 2023 besloten om af te zien van de aanvraag om Nationaal Park te worden; het sterke samenwerkingsverband rond Grenspark Kalmthoutse Heide zette men wel voort. Het Grenspark is ook onderdeel van UNESCO Geopark Schelde Delta, dat zich uitstrekt over de provincies Zeeland en Noord-Brabant in Nederland, en West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Antwerpen in België.

De oorsprong van dit natuurgebied ligt in een ver verleden: de laatste ijstijd. Tot aan de Romeinse tijd kende het geen permanente bewoning omdat de zee er vrij spel had. De Romeinen begonnen dijken aan te leggen, waarna mensen zich er vestigden. In de eeuwen daarna hebben die alle bomen omgehakt om als brandstof te gebruiken. In de middeleeuwen begon men er turf af te graven, de brandstof van die tijd. Ook werd in Steenbergen uit turf zout gewonnen, belangrijk als conserveringsmiddel voor voedsel. Roosendaal was de handelsplaats waar al het turf uit de omgeving verhandeld werd. In de negentiende eeuw en begin twintigste eeuw werden op de heide naaldbomen geplant, die hout leverden voor de snel opkomende mijnbouw in zuid België en Limburg. Nu is het Grenspark vooral een heidegebied met zandverstuivingen en vennen. Door stikstofneerslag is de vegetatie de laatste decennia aan het veranderen. We zien hoe het ‘pijpestro’ meer dan wenselijk welig tiert waar het maar de kans krijgt. Daarom zijn beheersmaatregelen nodig om de heide te kunnen behouden.

Onze wandeling in Grenspark Kalmthoutse Heide

In het park zijn vele wandelingen uitgezet, van verschillende lengte. Ze zijn met dierfiguren gemarkeerd. Vanaf De Vroente volgen wij ongeveer de route Schaap, maar steken hier en daar een stukje door. Onder andere om de brand- en uitkijktoren te beklimmen, waar je vanaf het platform op 24 m hoogte een geweldig uitzicht over het gebied krijgt. Daniël is naast natuurgids ook vrijwillig brandwacht; als de droogte het gevaar op bosbrand groot maakt, zitten de brandwachten beurtelings in de top van de 42 m hoge toren.

_{Uitzicht vanaf de brand- en uitkijktoren © Ernst Koningsveld}

Tijdens onze wandeling zien we de verschillen in het landschap. De Putse Moer is een groot ven, gevuld met regenwater. Elders treffen we een van de vele inslagkraters van V1’s uit de tweede wereldoorlog. “Dat zijn diepe gaten, veel dieper dan de vennen, wat bijzondere diersoorten aantrekt, zoals de kamsalamander. De rugstreeppad, de gladde slang en de heikikker zijn ook bijzondere soorten in de Kalmthoutse Heide. Als Natura 2000 gebied beschermt men hier niet alleen allerlei soorten, er zijn ook doelen om meer exemplaren van bepaalde soorten aan te trekken, zoals de Boomleeuwerik en de Nachtzwaluw.

Op mijn vraag hoe groot de variatie aan landschappen in het park is, antwoordt Daniël: “Het noordelijk deel in Nederland is meer een besloten landschap met bossen stuifduinen en vennen, het zuidelijk deel in België heeft meer open landschappen, weidse heidevlaktes en wat meer reliëf.”

_{Natuurgids Daniël Frickel © Ernst Koningsveld}

Een geweldig wandelgebied

Het Grenspark heeft 28 bewegwijzerde wandelpaden, variërend van 1,7 km tot 24 km. Je kan je wandelingen in Nederland beginnen nabij Woensdrecht, Huijbergen, en Ossendrecht; in België bij Essen, Kalmthout, Stabroek en Putte. De wandelingen bieden allemaal wel wat anders, zodat je steeds weer iets nieuws in het natuurgebied kunt ontdekken. De link onderaan deze blog geeft een compleet overzicht van alle wandelingen. Men houdt hier ook rekening met bijzondere doelgroepen. Zo is het Vlinderpad (2,7 km) speciaal ontworpen voor blinden en slechtzienden; het is voorzien van tastbare markeringen en een gratis app die onderweg audio-informatie geeft. In bezoekerscentrum De Vroente kan je een speciale rolstoel lenen die ook op zanderige paden licht is voort te duwen. Zo kan die slecht ter been zijnde vriend of familielid ook eens mee de natuur in. Door het gebied loopt de GR5, het Europese Lange-Afstand-Wandelpad van Hoek van Holland naar Nice. Kortom, elke soort wandelaar komt hier aan zijn trekken.

_{Geweldig wandelgebied © Ernst Koningsveld}

Tijdens onze wandeling was het weer niet zonnig, waardoor de foto’s mogelijk wat minder uitnodigend zijn. Maar ook op zo’n dag kan je hier heerlijk wandelen. Je kan hoe dan ook genieten van de weldadige rust. Die rust wordt nog versterkt doordat er maar heel beperkt bereik voor mobieltjes is.

Bekijk alle wandelingen in Grenspark Kalmthoutse Heide

Je kan een Geo-wandeling met Daniël als gids boeken via:

Visit Kalmthout