^{Een heerlijke dag wandelen © Gert Nonnekes}

Zonder wandelboekje

Vandaag gaan we meer van de Romeinen zien dan op de eerdere wandeldagen! Dat is al duidelijk bij het bekijken van de route.

De auto parkeren we in Bodegraven bij het eindebestemming van de wandeling (gratis P+R naast station). De trein brengt ons in 8 minuten naar Alphen aan den Rijn. Om kwart over tien maken we ons selfie. “Hebben we het wandelboekje eigenlijk meegenomen?” Die hebben we op tafel laten liggen. Dom, dom, dom “Nou, dan moeten we het maar ‘op de stickers’ [red: markering] doen. Dat wordt extra goed opletten”.

^{We zijn begonnen © Gert Nonnekes}

In het begin gaat het even mis. Gelukkig weten we sinds de ‘Proloog’ in februari waar we heen moeten om iets van het Romeinse verleden te zien: het Rijnplein. We moeten daarvoor wel afwijken van de route. Het Romeinse Limespad gaat er letterlijk en figuurlijk aan voorbij.

Castellum Albaniana

Er zijn geen overblijfselen en geen opgravingen. Maar waar nu op het Rijnplein het theater ‘Castellum’ staat stond ruim 2000 jaar geleden ‘Castellum Albaniana’. De bronzen maquette op het plein geeft een goed beeld. In de straat liggen Romeinse muntjes en aan de wallekant is een monument wat verwijst naar een aanlegplaats voor schepen. Met een Romeinse tekst van Tacitus. Het laat zien hoe men dacht over dit deel van Neder-Germanië, zoals het toen heette: ‘te ruige zee, woest terrein, ruw klimaat. Het leven en landschap zijn somber. Je komt hier alleen als het je vaderland is’. We weten zelf wel beter. Bij de brug staat een replica van een mijlpaal.

^{Maquette Castellum Albaniana © Gert Nonnekes}

We passeren het brugwachtershuisje. Een leuk zitje buiten. Vlaggen met in grote letters ‘BOEI’. Binnen een koffiecounter. “Koffie doen? Lekker met een koek!” We hebben een geanimeerd gesprek met de eigenaar. In de tussentijd gaat de brug over de Oude Rijn twee keer open. Veel pleziervaart, maar ook een rijnaak.

^{Van Mijlpaal tot Boei © Gert Nonnekes}

De Oude Rijn is de grens

We gaan de brug over en dan begint onze weg langs de Oude Rijn. De Romeinse Limes. Het was ‘Tot hier en niet verder’ voor de Romeinen. Dit water was écht de uiterste grens. Het waait behoorlijk. Opboksen tegen windkracht 3 pal uit het oosten. En dat helemaal tot Zwammerdam. Maar wat een prachtige wandeling zo vlak langs het water. Op een mooi aangelegd grindpad.

Links weilanden tot aan de horizon. Weer met molens zoals in de vorige etappe. Boerderijen met mogelijkheden tot overnachten. Of even wat drinken. Ook eentje met een verkoophuisje met kaas, melk, yoghurt, eieren enz. “Daar moeten we straks maar even langs rijden vanuit Bodegraven!” Halverwege zomaar een replica van een Romeinse Mijlpaal. Net zo eentje als in Alphen.

^{Langs de Oude Rijn © Gert Nonnekes}

Een gezellige ontmoeting

We lopen Zwammerdam binnen en steken de Oude Rijn weer over richting het centrum. Net daarbuiten wederom een Mijlpaal. De kop boven een stukje tekst valt me op ‘Tot hier en niet verder’. Ja, ja, mijn intro van de blogs.

Het deel van de route over het terrein van Ipse de Bruggen (woongemeenschap voor begeleid wonen en geestelijke zorg) lopen we samen met goede kennis Herman. Hij is begeleider bij deze instelling en wacht ons aan de rand van het complex op. “Welkom op Landgoed Hooge Burch!”

^{Een gezellige koffiestop © Gert Nonnekes}

We drinken gezellig koffie tussen de bewoners en hun begeleiders. Herman vertelt over zijn werk op dit wooncomplex. In de ontmoetingsruimte oefent de Jostiband samen met Maan voor het Bevrijdingsfestival.

Een mooie tentoonstelling geeft een beeld van het voormalige Romeinse Fort ‘Nigrum Pollum’ en de zes in 1971 opgegraven Romeinse schepen. Schepen die nog helemaal intact waren na zo’n 2000 jaar. Ze worden momenteel in het Museumpark ‘Archeon’ gerestaureerd en tentoongesteld.

^{Tekst op de Mijlpaal, een houten scheepsmodel en een bekende band © Gert Nonnekes}

Fort Nigrum Pullum

Op het Landgoed ook de contouren van ‘Nigrum Pullum’. Op bordjes wordt aangegeven wat waar ongeveer was. Het is de bedoeling dat het Fort deels wordt nagebouwd. Zelfs met een compleet Romeins ziekenhuis. Toepasselijk voor dit terrein.

^{Fort Nigrum Pullum © Gert Nonnekes}

Na een kort bezoek aan de werkplek van Herman en een kopje koffie vervolgen we onze weg richting Bodegraven. Tussen de met brede sloten omzoomde weilanden. Een omleiding in verband met het broedseizoen leidt ons langs een drukke weg. Op de normale route komende, lopen we over een smal pad door een haag van wit fluitenkruid, afgewisseld met nog wat gele koolzaad en her en der boterbloemen. Het gras in de weilanden wiegt op de nog krachtigere wind.

^{Tussen, fluitenkruid, bomen en weilanden © Gert Nonnekes}

Romeins Bodegraven

De kerk van Bodegraven zien we al van verre. Het oude gemaal ‘Buleaus Brack’ uit 1843 is nog steeds actief. Langs lieflijke huisjes lopen we Bodegraven in op zoek naar de Bronzen Helm. Voordat we die zien bekijken we het grote informatiebord over ‘Bodegraven en de Romeinse Limes’.

^{Romeins Bodegraven © Gert Nonnekes}

In de straat, met straatstenen uitgevoerd, de contouren van het vermoedelijke daar geweest zijnde Romeinse Castellum. De Romeinse helm staat op een pleintje. Op een sokkel met inscriptie: ‘Replica Romeinse Helm, gevonden in de Put van Broekhoven 1937’. We starten de volgende etappe hier.