Terugblik Wandelnet Webinar ‘De toekomst van boerenlandpaden: kansen en dilemma's’
Op 18 mei organiseerde Wandelnet, als onderdeel van de Wandelnet webinarreeks, het webinar ‘De toekomst van boerenlandpaden: kansen en dilemma’s’. Met meer dan 70 deelnemers was de opkomst ook ditmaal weer groot. Tijdens het webinar is onder meer ingegaan op de definitie en het nut van boerenlandpaden en de regelingen die bestaan om dit soort paden te realiseren. Daarnaast is toegelicht hoe de provincie Utrecht en de provincie Noord-Brabant hiermee omgaan en wat dit hen oplevert.
Wandelen op boerenlandpaden © Ad Snelderwaard
Boerenlandpaden van belang voor de omgeving
Frank Hart (Wandelnet) trapt het webinar af door antwoord te geven op de vraag wat een boerenlandpad precies is: ‘Een boerenlandpad is een onverhard wandelpad over het terrein van een agrariër. Vaak is dit pad onderdeel van een recreatief wandelroutenetwerk, altijd geeft het wandelaar de unieke kans om dwars door weilanden, akkers en langs sloten te lopen’.
Ook het belang van dergelijke paden neemt toe, stelt Frank. Niet alleen omdat de vraag naar (onverhard) wandelen vanaf de voordeur groeit, maar juist ook omdat men met boerenlandpaden verschillende landschapstypen met elkaar verbindt en er gezien de druk op de ruimte ook in het buitengebied ruimte voor recreatie moet worden gevonden (naast natuur en landbouw).
Om te komen tot meer boerenlandpaden is het vooral van belang dat er betere regelingen bestaan voor agrariërs om deze paden te realiseren. Hierbij gaat het enerzijds om een vergoeding, maar bijvoorbeeld ook om duidelijkheid te creëren over aansprakelijkheid. Uit onderzoek van Wandelnet, in opdracht van de provincie Utrecht, blijkt dat er momenteel uiteenlopende regelingen bestaan in verschillende provincies. In andere provincies bestaat soms helemaal geen regeling (zie ook het informatieblad via de button onderaan dit bericht). Dit werkt versnippering en onduidelijkheid in de hand, waardoor er verschillen bestaan tussen bijvoorbeeld vergoedingen. In het slechtste geval kan hierdoor het draagvlak afnemen.
Wandelen over boerenlandpaden in de provincie Utrecht
In de provincie Utrecht werkt men vanuit het ‘Beleidsprogramma Recreatie, Toerisme, Sport en Bewegen 2026-2029’ aan het verbeteren van recreatieve routenetwerken en het behouden en ontwikkelen van recreatiegebieden en recreatieve voorzieningen. Patricia Plaizier (Provincie Utrecht) legt uit dat er vanuit het doel om recreatieve routenetwerken te verbeteren gericht wordt op het ontwikkelen van het hoofdroutenetwerk en de aansluiting hiervan op lokale netwerken. Deze routenetwerken maken gebruik van bestaande paden, waaronder óók boerenlandpaden. De provincie heeft Wandelnet in dat kader ook opdracht gegeven onderzoek te doen naar verschillende regelingen, om zo meer inzicht te krijgen en te kijken waar nog kansen liggen.
In aanvulling hierop geeft Jeroen van Noort (Routebureau Utrecht) aan dat er zonder paden geen routes (en routenetwerken) kunnen bestaan. Vanuit het Routebureau richten zij zich onder meer op het in beeld brengen van de belangrijkste verbindingen, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen essentiële verbindingen en bijvoorbeeld gewenste verbindingen. Om in de toekomst ook voldoende aanbod en infrastructuur te behouden is het van belang dat er sprake is van langdurige borging van paden voor gebruik in de netwerken, dat er uniforme contracten, tarieven en voorwaarden bestaan binnen (boerenlandpad)regelingen, dat er sprake is van structurele en eenduidige financiering én dat er een centraal aanspreekpunt is op dit thema.
Stimulering van het landschap in de provincie Noord-Brabant
Namens de provincie Noord-Brabant licht Ingrid van Bokhoven toe dat zij een subsidieregeling hebben voor het aanleggen en behouden van landschapselementen. Het doel van deze regeling is onder meer het versterken van landschaps- en cultuurhistorische elementen en het vergroten van de betrokkenheid van inwoners. De subsidieregeling is bedoeld voor het landelijk gebied dat buiten het natuurnetwerk ligt.
Valerie Janssen (Brabants Landschap) geeft aan dat de subsidieregeling ook beschikbaar voor de ontwikkeling van boerenlandpaden. Juist de aanleg van dergelijke paden zorgen voor meer belevingsmogelijkheden van het landschap en meer verbinding tussen het landelijk gebied en de inwoners. Belangrijke voorwaarden hierbij zijn dat het pad naast een landschapselement, bloemenrand of bloemblok ligt of komt te liggen. Daarnaast dient het pad 364 dagen per jaar opengesteld te zijn van zonsopgang tot zonsondergang. De praktijk toont ondertussen aan dat de regeling werkt, in een periode van vijf jaar is er bijna 50 kilometer wandelpad op boerenland geborgd met de regeling!
Terugkijkend hierop stelt Valerie dat de ervaring leert dat er verschillende elementen zijn die bijdragen aan het succes van het project. Allereerst moeten de mensen gemotiveerd zijn om dergelijke paden te ontwikkelen. Ook is het van belang dat er een voldoende financiële vergoeding en borging bestaat én dat er korte lijntjes bestaan tussen de betrokkenen.
Tot slot
Cas van Hardeveld (Wandelnet) vat samen dat er in de toekomst goede kansen bestaan om de ontwikkeling van boerenlandpaden verder te stimuleren. De voorbeelden die vandaag aan bod zijn gekomen laten zien dat een goede regeling zeker helpt om meer wandelinfrastructuur te realiseren, maar dat goede samenwerkingen, eerlijke vergoedingen en duidelijke afspraken essentieel zijn. Een landelijke regeling die hierin voorziet lijkt een goede optie om dit proces verder op gang te brengen.
Volgende webinars
In het vervolg van 2026 organiseert Wandelnet nog twee webinars, op maandag 28 september en op maandag 30 november. Beide webinars vinden plaats van 10.00 uur tot 11.00 uur. De thema's worden in augustus bekend gemaakt. Wilt u op de hoogte blijven van onze webinars? Meld u hier aan om updates te ontvangen.
